Cappella Amsterdam kijkt steeds vaker naar multidisciplinaire samenwerkingen (denk aan dans, licht en theater), wanneer het past bij het repertoire. Dan breiden we koorconcerten uit tot theatrale en visuele totaalervaringen waarin muziek, ruimte en beweging elkaar kunnen beïnvloeden en versterken. Deze geïntegreerde aanpak van onze multidisciplinaire koorconcerten maakt het mogelijk om een uitvoering niet alleen te beluisteren, maar bijvoorbeeld ook visueel te ervaren. Maar waarom, en wat doet het met de luisterervaring?
Waarom multidisciplinaire elementen?
Reguliere a capella staat de muziek puur op zichtzelf, wat ook als een pilaar of golf van geluid kan worden ervaren. Maar wanneer dansers, acteurs, lichtontwerpers of vertellers onderdeel worden van de uitvoering, ontstaat er door de toegevoegde lagen een soort dramaturgisch geheel. Multidisciplinaire koorconcerten:
- Versterken de narratieve structuur van een koorwerk
Beweging, gesproken woord en beeldtaal maken muzikale lijnen en tekstbetekenissen zichtbaarder en ervaarbaar op een andere manier. - Verbreden de manieren waarop het concert de luisteraar kan betrekken
Beweging, licht en beeld bieden het publiek extra ingangen tot de muziek zonder de intensiteit van het luisteren te verminderen. - Nodigt uit tot vernieuwde uitleggingen
Context biedt houvast bij nieuw repertoire terwijl aanvullende manieren van vertolking ook ruimte openen voor nieuwe manieren van interpretatie en verbeelding.
Dans en koor
Cappella Amsterdam werkt regelmatig samen met dansmakers. Beweging wordt daarbij ingezet als het ware een verlengstuk van de partituur.
In Stravinsky’s Les Noces (2026) stond ritme centraal. De choreografie van Denden Karadeniz, uitgevoerd door dansers van Zero Dance Theatre, plaatste fysieke beweging direct binnen de klankruimte van het koor. De choreografie onderstreepte de pulserende energie van het werk en maakte de ritmische structuur zichtbaar. Beweging fungeerde hier als een visuele articulatie van wat muzikaal al aanwezig was.
Les Noces (2026)
Ook in eerdere producties zoals Le Vin Herbé (2022) en ¡La otra Cuba! (2023) werd dans ingezet om mythologische en culturele verhaallijnen ruimtelijk te vertalen. Met bijdragen van respectievelijk ICK Dans Amsterdam en Pedro Ricardo Henry kregen de tragische liefde van Tristan en Isolde, en thema’s als identiteit en ritueel een lichamelijke dimensie, als visuele stemvoering naast de zang.
¡La otra Cuba! (2023)
Theater en vertelling
Theatrale middelen, zoals gesproken tekst en fysieke spelcomponenten, voegen een extra narratieve laag toe aan koorconcerten. De inzet van een verteller kan een directe brug slaan tussen historische brontekst en hedendaagse luisteraar.
Bij De rechtvaardigen (2025) trad schrijver van het gelijknamige boek Jan Brokken op als verteller. Zijn bijdrage verbond de muzikale dramaturgie met historische en maatschappelijke context, en bood het publiek een verdiepend interpretatiekader.
De rechtvaardigen (2025)
Tijdens Cantigas (2023 en 2026) begeleidde verhalenverteller Sahand Sahebdivani het programma met gesproken passages die de thematische en historische achtergrond ontsloten. Daardoor werden zowel tekst als muziek, en de beleving van het middeleeuwse Córdoba directer invoelbaar.
Cantigas (2023)
Visuele kunst en lichtontwerp
Visuele vormgeving, van lichtontwerp tot scenografie en projectie, speelt ook een steeds grotere rol in hedendaagse koorconcerten. Wanneer de visuele laag dezelfde spanningsboog volgt als de muziek, versterkt dit de emotionele lading van een uitvoering.
In La Femme Lumineuse (2024) werd licht niet alleen functioneel ingezet, maar dramaturgisch vormgegeven. Het lichtontwerp van Floriaan Ganzevoort voegde kleur, contrast en symboliek toe aan de muzikale structuur en functioneerde als een visuele partner van de partituur.
La femme lumineuse (2024)
Ook in concerten als Zapp Mattheus zijn theatrale en visuele elementen geïntegreerd, onder meer via ruimtelijke scenografie en bijdragen van acteurs in opleiding. Het concert wordt daarmee een geënsceneerde luisterervaring.
Zapp Mattheus (2023)
Multidisciplinair =/= decoratie
De inzet van dans, theater en visuele kunst is geen toevoeging ter verfraaiing, maar een inhoudelijke keuze. Deze disciplines functioneren als interpretatieve middelen die de kern van de muziek verduidelijken, en misschien zelfs versterken. Ze beïnvloeden hoe een werk wordt waargenomen en begrepen, auditief, visueel en emotioneel.
Door zang, beweging en licht in samenhang te benaderen ontstaat ruimte voor nieuwe perspectieven op het repertoire zonder de autonomie van de muziek los te laten. Voor Cappella Amsterdam is multidisciplinariteit geen doel op zich, maar een manier om repertoire uit verschillende invalshoeken te benaderen.
Door verschillende kunstvormen op een natuurlijke te verbinden met vocale muziek ontstaan koorconcerten die op meerdere zintuiglijke niveaus kunnen worden beleefd en gelezen. Het kan leiden tot een meer betrokken luisterervaring, het bereiken van nieuwe doelgroepen en ons repertoire in relatie te brengen tot het heden. Maar áltijd leidt het tot interessante, inspirerende samenwerkingen en een co-creatie van een buitengewoon concert waarbij het geheel anders wordt ervaren dan de afzonderlijke delen.
